Αυχενικο – Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζετε

Αυχενικο σύνδρομο –  Τι είναι και πως αντιμετωπίζεται;

Ο όρος αυχενικο σύνδρομο ή αυχεναλγία, είναι μια γενικευμένη έννοια η οποία συμπεριλαμβάνει μια σειρά εκφυλιστικών και τραυματικών αλλαγών της αυχενικής περιοχής. Μερικά από αυτά είναι η εκφύλιση των μεσοσπονδύλιων δίσκων, τα οστεόφυτα, η κήλη δίσκου ή ο τραυματισμός  ‘δίκην μαστιγίου’  γνωστός και ως whiplash.

Προφανώς ο έγκαιρος και έγκυρος προσδιορισμός των αιτιολογιών του αυχενικού είναι ύψιστης σημασίας για την επιτυχημένη θεραπευτική διαδικασία.

Αυχενικο και Αιτίες

Οι αιτίες στο αυχενικό είναι κυριολεκτικά πολλές, διαφορετικές και συχνά συνδυαζόμενες μεταξύ τους. Η ανατομική δομή του αυχένα είναι πολυδιάστατη, οι κινήσεις είναι πολυαρθρικές, η περιοχή βρίθει νευρικών υποδοχέων και σε όλα αυτά υπο το ‘’βάρος’’ της κεφαλής. Ωστόσο μπορούμε να πούμε πως τα αίτια συνοψίζονται στις παρακάτω γενικές κατηγορίες

• Προβλήματα στο μεσοσπονδύλιο δίσκο όπως η κήλη δίσκου
• Ενδαρθρικά προβλήματα όπως φλεγμονή στις ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις (facet joint syndrome)
• Μεταβολικά αίτια όπως η οστεοπόρωση ή κάποιο αυτάνοσο νόσημα
• Νευρολογικά αίτια όπως η πίεση κάποιας νευρικής ρίζας
• Εμβιομηχανικά αίτια όπως η κακή στάση του σώματος και η σπονδυλολίσθηση
• Τραυματικά αίτια, για παράδειγμα μετά από κάποιο τροχαίο ή επι τραυματισμού κάποιου μαλακού στοιχείου (τένοντας, μυς, σύνδεσμος)
• Εκφυλιστικά αίτια όπως σπονδυλαρθρίτιδα, οστεόφυτα και σταδιακή εναπόθεση ασβεστοποιού υλικού ανάμεσα στις αρθρικές επιφάνειες.
• Περιφερικής αιτιολογίας πόνος που οφείλεται σε δυσλειτουργία παρακείμενων αρθρώσεων, δομών, μυών κλπ όπως σε τραυματισμό πετάλου στροφέων ώμου.

Συμπτώματα αυχενικού

Τα κυριότερα συμπτώματα συνοψίζονται σε πόνο, δυσλειτουργία, μυική αδυναμία, απώλεια κινητικότητας και νευρολογικά σημεία όπως μούδιασμα στο άνω άκρο. Σε πιο προχωρημένες καταστάσεις  μπορεί να έχουμε κεφαλαλγία, ίλιγγο, ζαλάδα, μυική αδυναμία, αστάθεια εως και τάση για εμετό!

Θα πρέπει να είστε αρκετά προσεκτικοί με την δυσκαμψία αυχένα γιατί υπάρχει μια (μικρή) πιθανότητα η κατάσταση να είναι επικίνδυνη ακόμα και για την ίδια τη ζωή. Για αυτό το λόγο, εάν υποπτεύεστε οποιαδήποτε επικινδυνότητα, θα πρέπει να απευθύνεστε στον ειδικό ιατρό.

Κλινικός συλλογισμός

Το 1^ο βήμα στην αντιμετώπιση του αυχενικού είναι ο ακριβής προσδιορίσμός της αιτιολογίας του.

Η λήψη αναλυτικού ιστορικού, οι μελέτη των απεικονιστικών εξετάσεων, οι ειδικές δοκιμασίες, η αναπαράσταση των κινήσεων πόνου, η περιγραφή της άισθησης από τον ασθενή είναι τα πρώτα συστατικά τους σωστού κλινικού συλλογισμού.

Έπειτα ακολουθεί η ψηλάφηση και αξιολόγηση των επιμέρους ανατομικών στοιχείων με ειδικό τρόπο ώστε να διαπιστωθούν με περισσότερη ακρίβεια πιθανά κινητικά ή δομικά προβλήματα. Όλα τα ευρήματα θα πρέπει κατόπιν να συνεκτιμηθούν ώστε να προκύψει ένα πολύ συγκεκριμένο θεραπευτικό πλάνο για το αυχενικο.

Είναι κρίσιμης σημασίας ο ασθενής να γνωρίζει τι του συμβαίνει, ποιος έιναι ο μηχανισμός δημιουργίας πόνου, ποια είναι τα βήματα προς την αποκατάσταση, πόσο χρόνο θα χρειαστεί, τι θα πρέπει να περιμένει θεραπευτικά και πόσο θα κοστίσει η όλη διαδικασία. Ο σωστός κλινικός συλλογισμός θα πρέπει να απαντά σε αυτά τα ερωτήματα από το 1^ο κιόλας ραντεβού.

Ποιες είναι οι απεικονιστικές εξετάσεις που πρέπει κάποιος να κάνει όταν έχει αυχενικο πόνο;

Οι συνήθεις εξετάσεις στις οποίες υποβάλλεται ο ασθενής με αυχενικο πόνο είναι :

• Ακτινογραφία
• Μαγνητική τομογραφία
• Αξονική τομογραφία
• Ηλεκτρομυογραφημα
• Σπινθηρογράφημα οστων
• Εργαστηριακές εξετάσεις αίματος, ούρων κλπ

Είναι απαραίτητη η επίσκεψη σε γιατρό;

Στον κλαδο της υγείας, κάθε θεραπευτής και ασθενής, οφείλει να τηρεί μια σειρά στο πλαίσιο της θεραπευτικής ομάδας. Έτσι  όταν οι ενοχλήσεις και οι πόνοι είναι συστηματικοί, πρέπει να συμβουλευτούμε έναν ορθοπεδικό προκειμένου να διαπιστώσει πού οφείλονται τα συμπτώματα που έχουμε.

Ανάλογα με τα συμπτώματα που θα του περιγράψουμε και τα ευρήματα που θα προκύψουν από την κλινική εξέταση, θα μας υποβάλει σε συμπληρωματικές διαγνωστικές εξετάσεις (π.χ. αιματολογικές εξετάσεις, ακτινογραφίες κ.λπ.).

Σε ειδικές περιπτώσεις, όπου προκύπτει ένδειξη, μπορεί να προχωρήσει στη διενέργεια αξονικής τομογραφίας ή και μαγνητικής τομογραφίας.

Η τελευταία, η οποία θεωρείται η πλέον προηγμένη απεικονιστική εξέταση, είναι απολύτως ακίνδυνη και παρέχει τη δυνατότητα στον γιατρό να λαμβάνει πολύ λεπτομερή απεικόνιση τόσο του σκελετού όσο και των υπόλοιπων συνδεσμικών και μυϊκών στοιχείων, αλλά και του ίδιου του νευρικού συστήματος, δηλαδή του νωτιαίου μυελού και των νωτιαίων ριζών.

Αφού, λοιπόν, ολοκληρωθεί ο διαγνωστικός έλεγχος και τεθεί η τελική διάγνωση στο αυχενικο, θα χορηγηθεί και η ανάλογη θεραπεία, στην οποία πλέον εμπλέκονται οι υπόλοιπες ειδικότητες με προεξάρχουσα αυτή του φυσικοθεραπευτή.

Αντιμετώπιση στο αυχενικό σύνδρομο. Υπάρχει ή θα πονάω στο υπόλοιπο της ζωής μου;

Όπως προειπώθηκε το θεραπευτικό πλάνο στο αυχενικο είναι άμεσα συναρτώμενο με την κλινική αξιολόγηση. Θα πρέπει να είμαστε 100% σίγουροι σε ποια ανατομική δομή θα επέμβουμε, σε ποιο βαθμό, με ποιο τρόπο και με ποια τεχνική.

Σε απλές μορφές όπως μια μυϊκή θλάση ή μια υπερκαταπόνηση της περιοχής μια απλή κινητοποιήση μαζί με μια ήπια φαρμακευτική αγωγή και τη χρήση απλών φυσικών μέσων θα λύσει το πρόβλημα.

Ωστόσο συνήθως ο ‘σκληροτράχηλος’ αυχένας γίνεται επώδυνος για πιο σοβαρούς λόγους. Τέτοιο λόγοι είναι η εκφύλιση της σπονδυλικής στήλης , μια κήλη δίσκου ή μια χρόνια διαταραχή της λειτουργικότητας της περιοχής με καταστροφικές, αλλά αναστρέψιμες, συνήθως συνέπειες.

Η σύγχρονη φυσικοθεραπεία επεμβαίνει στο αυχενικο με προηγμένες τεχνικές κινητοποιήσης και με εξειδικευμένη άσκηση.

Συγκεκριμένα το Manual Therapy, το Kinetic control, το Intramuscular stimulation, το Fascia manipulation και άλλες μέθοδοι είναι μερικά από τα concept που ακολουθεί κάθε ενημερωμένος θεραπευτής. Απαρχαιωμένες παθητικές τεχνικές με υπέρηχο, laser, διαθερμίες έχουν δώσει τη θέση τους σε αυτό για το οποίο είμαστε κατασκευασμένοι: την κίνηση.

Σε περισσότερο σπάνιες περιπτώσεις μπορεί κάποιος να χρήζει χειρουργικής επέμβασης. Ωστόσο θα αξίζει να προσπαθήσει να λύσει το πρόβλημα με συντηρητικό τρόπο προτού ξαπλώσει στο χειρουργικό κρεβάτι.

Αυχενικό σύνδρομο και πρόληψη

Προτού κάποιος να φτάσει να αναζητήσει ιατρική βοήθεια στο πρόβλημα του, διέρχεται από αρκετά στάδια στα οποία το σώμα δίνει προειδοποιητικά σημάδια για την επερχόμενη κατάσταση. Σε πρώιμο στάδιο λοιπόν κάθε άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να προλάβει δυσάρεστες καταστάσεις διορθώνοντας απλά καθημερινά εργονομικά σφάλματα. Μερικά από αυτά είναι τα εξής :

• Αν οδηγείτε για πολλές ώρες η πλάτη του καθίσματος πρέπει να είναι σε όρθια θέση και το κεφάλι να μη γέρνει μαζί με τους ώμους προς τα εμπρός. Επίσης, πολλοί οδηγοί λανθασμένα γέρνουν προς το πλάι, έχοντας το χέρι πάνω στις ταχύτητες ή στο παράθυρο, κάτι που επιβαρύνει τον αυχένα.
• Προσαρμόστε την καρέκλα στο γραφείο σας, την οθόνη του υπολογιστή σας, έτσι ώστε ο αυχένας και γενικώς η σπονδυλική στήλη να είναι σε ουδέτερη θέση. Η έκταση του αυχένα (όταν γυρίζει το κεφάλι μας προς τα πάνω) είναι συνήθως η στάση που ενοχλεί. Πρέπει να διατηρείται η οσφυϊκή λόρδωση. Να ακουμπάνε οι γλουτοί στην πλάτη του καθίσματος και το κεφάλι με τον αυχένα να είναι σε μία ευθεία.
• Διακόπτετε την καθιστή θέση κάθε μία ώρα και περπατάτε για μερικά λεπτά.
• Αποφεύγετε να στερεώνετε το τηλέφωνο ανάμεσα στο αφτί και στον ώμο σας, όταν μιλάτε. Περιττό να πούμε πως γενικά πρέπει να αποφεύγεται το λεγόμενο ‘text neck’ όπου ο αυχένας είναι σε παρατεταμένη κάμψη μπροστά από την οθόνη του κινητού.
• Αποφεύγετε να κοιμάστε μπρούμυτα. Να χρησιμοποιείτε το κατάλληλο για εσάς μαξιλάρι. Αν χρησιμοποιείτε απλό μαξιλάρι, θα πρέπει να προσέχετε ώστε να «γεμίζει» το κενό από το αυτί μέχρι τον ώμο, γιατί όταν το τοποθετείτε από το αυτί και πάνω ο αυχένας δεν έχει τη σωστή στήριξη.
• Ασκηθείτε τακτικά. Γυμνάστε ιδιαίτερα τους θωρακικούς μυς. Οι ασκήσεις για τον αυχένα που θα σας υποδείξει ο ειδικός είναι πολύ σημαντικές για την πρόληψη των πόνων του αυχένα και του αυχενικού συνδρόμου. Επιπλέον σε χρονίζοντα προβλήματα του αυχένα το clinical pilates αποτελεί μια καταπληκτική πρόταση για άσκηση. Ασκήσεις ενδυνάμωσης και βελτίωσης της συνολικής στάσης του σώματος με μια αναγνωρισμένη μέθοδο και σε ελεγχόμενο από θεραπευτή περιβάλλον.
• Σταματήστε ή ελαττώστε το κάπνισμα.
• Να σημειώσουμε ότι η πρόληψη καλό είναι να γίνεται με τις οδηγίες ιατρού ή φυσικοθεραπευτή.
•  Το αυχενικό είναι το κατεξοχήν σύμπτωμα σε ανθρώπους με πολύ στρές και άγχος. Είναι αυτή η χαρακτηριστική στάση με τους ώμους κολλημένους σχεδόν στα αυτιά που δημιουργεί μυϊκούς τραυματισμούς, μυοπεριτονιακά σημεία πόνου (trigger points) και σκελετικές δυσλειτουργίες. Οπότε φροντίστε να είστε πιο χαλαροί ή αλλιώς να ελέγχετε τακτικά τη στάση σας και να διορθώνετε τυχόν δυσλειτουργικές θέσεις.

Μοροχλιάδης Στέφανος

Φυσικοθεραπευτής Bcs, MT, RT, Formthotics specialist